Şeyh Mah. Cumhuriyet Cad. No:3 Kat:3 Menteşe/Muğla
MUAMMER ÇAMCIAvukat · Arabulucu
  1. Anasayfa
  2. Blog
  3. Miras Hukuku

Hisseli Tapu ve Ortaklığın Giderilmesi Davası: 12. Yargı Paketiyle Mirasçılara Öncelik

Miras kalan hisseli tapuda ortaklık nasıl giderilir? Zorunlu arabuluculuk, aynen taksim, satış ve 12. Yargı Paketiyle gelen mirasçılara özel ilk ihale kuralı.

Av. Muammer Çamcı 7 dk okuma

Muğla'da tarla, zeytinlik ve köy evlerinin büyük kısmı kuşaktan kuşağa miras yoluyla geçtiği için “hisseli tapu” son derece yaygındır. Kardeşler veya kuzenler arasında taşınmazın kullanımı, satışı ya da bölünmesi konusunda anlaşma sağlanamadığında başvurulan hukuki yol ortaklığın giderilmesi davasıdır. Bu yazıda davanın işleyişini ve 2026'da yürürlüğe giren önemli bir değişikliği anlatıyorum.

Ortaklığın giderilmesi davası nedir?

Paylı veya elbirliği mülkiyetine konu bir malda paydaşlardan her biri, ortaklığın sona erdirilmesini isteyebilir (TMK m.698). Anlaşma yoksa mahkeme ortaklığı ya aynen taksim (taşınmazın fiilen bölünmesi) ya da satış yoluyla giderir. Bu dava “çift taraflı” bir davadır: kazanan ya da kaybeden yoktur, karar tüm paydaşlar için aynı sonucu doğurur.

Görevli ve yetkili mahkeme

Görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir. Taşınmazlarda yetki kesindir; dava taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Örneğin Yatağan'daki bir tarla için Yatağan, Ula'daki bir zeytinlik için Ula mahkemesi yetkilidir. Tüm paydaşların davada yer alması zorunludur; ölen paydaşların mirasçıları da davaya dahil edilmelidir.

Önce arabulucu: Dava şartı

7445 sayılı Kanun'la, 1 Eylül 2023'ten itibaren taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı hâline getirildi. Arabuluculuk aşamasında taraflardan birinin diğerlerinin payını satın alması, taşınmazın piyasada birlikte satılması veya fiilî bir bölüşüm üzerinde uzlaşılması mümkündür. Deneyimlerimize göre aile içi uyuşmazlıklarda bu aşama, yıllarca sürebilecek bir davayı önleyebiliyor.

Mirasçılar arasında önce yapılması gerekenler

Miras kalan taşınmaz tapuda henüz mirasçılar adına kayıtlı değilse önce mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınır. Mirasçılar elbirliği hâlinde malik olduklarından, ortaklığın giderilmesi aşamasına geçilmeden önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi (TMK m.644) veya doğrudan mirasın paylaşılması davası açılması gerekebilir. Uygulamada mahkemeler bu ara işlemi aynı dava içinde yaptırabilmektedir.

Aynen taksim mi, satış mı?

Kanun önceliği aynen taksime verir. Ancak her taşınmaz bölünemez:

  • Tarım arazileri: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, asgari tarımsal arazi büyüklüğünün altında ifrazı yasaklar. Muğla'daki birçok tarla ve zeytinlikte bu nedenle aynen taksim mümkün olmamaktadır.
  • İmar mevzuatı: İmar planlı alanlarda bölünme, parsel büyüklüğü ve cephe şartlarına bağlıdır.
  • Yapılı taşınmazlar: Tek bir evin bulunduğu parsellerde fiili bölme çoğu zaman mümkün değildir.

Aynen taksim mümkün değilse mahkeme taşınmazın açık artırmayla satışına karar verir ve satış bedeli paydaşlar arasında payları oranında dağıtılır.

2026 değişikliği: İlk ihaleye yalnızca mirasçılar katılabiliyor

31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesinde önemli bir değişiklik yapıldı. Buna göre tüm maliklerin taşınmazı miras yoluyla edindiği ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilirse birinci açık artırmaya bir defaya mahsus olmak üzere yalnızca mirasçılar katılabiliyor.

Bu düzenlemenin amacı, aile yadigârı taşınmazların dışarıya satılmadan mirasçılardan birinde kalabilmesine imkân tanımaktır. İlk artırmada sonuç alınamazsa genel kurallar çerçevesinde herkese açık ihaleye geçilir. Kanun, ihalede kalıp bedeli yatırmayan mirasçı hakkında yaptırım da öngörmektedir. Bu nedenle ihaleye katılmayı düşünen mirasçıların finansmanı önceden planlaması gerekir.

Not: Paydaşlardan biri payını aileden olmayan birine satmışsa, “üçüncü kişinin mülkiyet hakkı” bulunduğundan bu özel kural uygulanmaz.

Önalım hakkı ile ilişkisi

Paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşların yasal önalım (şufa) hakkı doğar. 11. Yargı Paketi ile bu hakkın kullanım süresi ve bedel esasları değişti; ayrıntılar için önalım hakkındaki 2026 değişikliklerini anlattığım yazıma göz atabilirsiniz.

Sonuç

Hisseli tapu sorunları, doğru zamanda doğru adım atıldığında çoğu kez dava açılmadan çözülebiliyor. Dava kaçınılmazsa da paydaşların ve mirasçıların eksiksiz tespiti, aynen taksim imkânının araştırılması ve yeni ihale kuralına göre plan yapılması sürecin süresini ve maliyetini doğrudan etkiler.

SSS

Sıkça sorulan sorular

Ortaklığın giderilmesi davası hangi mahkemede açılır?

Taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır. Taşınmazlarda bu yetki kesindir.

Ortaklığın giderilmesi için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. 1 Eylül 2023'ten itibaren taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır.

Miras kalan tarlayı satış ihalesinde kimler alabilir?

12. Yargı Paketi ile, tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve üçüncü kişinin payı bulunmayan taşınmazlarda ilk ihaleye yalnızca mirasçılar katılabilir. Sonuç alınamazsa ihale herkese açılır.

Tarla bölünerek paylaştırılabilir mi?

Kanun aynen taksime öncelik verir; ancak tarım arazilerinde 5403 sayılı Kanun'daki asgari büyüklük sınırları nedeniyle bölünme çoğu zaman mümkün olmaz.

Av. Muammer Çamcı
Yazar

Av. Muammer Çamcı

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. 2016'dan bu yana Menteşe/Muğla'daki bürosunda avukat ve arabulucu olarak çalışmaktadır.

Miras Hukuku

Bu yazı 12 Kasım 2026 tarihindeki mevzuat ve kamuoyuna yansıyan bilgiler esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Okumaya devam edin

İlgili yazılar

İletişim

Hukuki sürecinizi birlikte planlayalım.